زمینه: ارزیابی برنامه های درسی نشان می دهد که در نظام های آموزشی، صرفاً به بعد عقلانی فراگیران توجه می شود و سایر ابعاد وجودی خصوصاً بعد معنوی و اخلاقی مورد غفلت قرار می گیرد. پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی برنامه درسی معنوی مبتنی بر اخلاق انجام گرفت. روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر داده ها آمیخته اکتشافی، از نظر روش اجرا، داده بنیاد و پیمایشی مقطعی است. جامعه آماری مرحله کیفی، خبرگان حوزه آموزش و پرورش هستند که به روش هدفمند گلوله برفی 30 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. در بخش کمی نیز مدیران و سرپرستان آموزش و پرورش بودند که تعداد 110 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. در بخش کیفی از روش داده بنیاد و کدگذاری (باز، محوری و انتخابی) و در بخش کمی از یک پرسشنامه 103ماده ای مبتنی بر یافته های بخش کیفی و آزمون تحلیل عاملی تأییدی استفاده شد. یافته: در بخش کیفی، سه بعد آگاهی معنوی، حساسیت اخلاقی و اکتشاف اخلاقی، به عنوان ابعاد زیربنایی شناسایی شدند. در بخش کمی نیز شاخص های AGFA، GFI، RMSEA و خی دو همگی بیانگر این هستند که ابعاد شناسایی شده در یک ساختار متجانس، سازه های الگوی یک مفهوم تحت عنوان برنامه درسی مبتنی بر اخلاق را حمایت می کنند. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که در طراحی برنامه درسی باید به مواردی از قبیل؛ آگاهی معنوی، حساسیت اخلاقی و اکتشاف اخلاقی به عنوان عوامل کلیدی اخلاقی توجه نمود.

زمینه: ارزیابی برنامه های درسی نشان می دهد که در نظام های آموزشی، صرفا به بعد عقلانی فراگیران توجه می شود و سایر ابعاد وجودی خصوصا بعد معنوی و اخلاقی مورد غفلت قرار می گیرد. پژوهش حاضر با هدف ارایه الگوی برنامه درسی معنوی مبتنی بر اخلاق انجام گرفت. روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر داده ها آمیخته اکتشافی، از نظر روش اجرا، داده بنیاد و پیمایشی مقطعی است. جامعه آماری مرحله کیفی، خبرگان حوزه آموزش و پرورش هستند که به روش هدفمند گلوله برفی 30 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. در بخش کمی نیز مدیران و سرپرستان آموزش و پرورش بودند که تعداد 110 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. در بخش کیفی از روش داده بنیاد و کدگذاری (باز، محوری و انتخابی) و در بخش کمی از یک پرسشنامه 103ماده ای مبتنی بر یافته های بخش کیفی و آزمون تحلیل عاملی تاییدی استفاده شد. یافته: در بخش کیفی، سه بعد آگاهی معنوی، حساسیت اخلاقی و اکتشاف اخلاقی، به عنوان ابعاد زیربنایی شناسایی شدند. در بخش کمی نیز شاخص های AGFA، GFI، RMSEA و خی دو همگی بیانگر این هستند که ابعاد شناسایی شده در یک ساختار متجانس، سازه های الگوی یک مفهوم تحت عنوان برنامه درسی مبتنی بر اخلاق را حمایت می کنند. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که در طراحی برنامه درسی باید به مواردی از قبیل؛ آگاهی معنوی، حساسیت اخلاقی و اکتشاف اخلاقی به عنوان عوامل کلیدی اخلاقی توجه نمود.

پژوهش حاضر به طراحی، تبیین و اعتبار بخشی الگوی برنامه درسی معنوی  در دانشگاه فرهنگیان پرداخته است. پژوهش حاضر، ترکیبی از نوع اکتشافی است. بخش اول پژوهش، کیفی و روش آن توصیفی و شامل؛ تحلیل اسنادی با رویکرد کاربردی است. جامعه تحلیلی شامل کلیه ی متون و منابع مرتبط با حوزه برنامه درسی معنوی بود. حجم نمونه هم شامل متون و منابع مرتبط با حوزه برنامه درسی معنوی بود که به صورت هدفمند انتخاب شدند  که در این بین، 15 منبع داخلی و خارجی  که با مبانی دینی و فلسفی حاکم بر نظام تعلیم و تربیت همخوانی بیشتری داشتند، شناسایی و مورد تحلیل و بررسی قرار گرفتند. ابزار اندازه گیری، فرم فیش برداری و  نیز سیاهه تحلیل محتوای محقق ساخته بود. برای تحلیل داد ها از روش مقوله بندی و کد گذاری موضوعی استفاده شد. در بخش کمی هم حجم نمونه شامل یکصد و پنجاه نفر از اساتید دانشگاه فرهنگیان بودند که به صورت تصادفی منظم انتخاب شدند. ابزار گرداوری این بخش پرسشنامه بود که با استفاده از مقوله های به دست آمده در بخش کیفی تهیه گردید. یافته های پژوهش نشان داد که الگوی برنامه درسی معنوی در دانشگاه فرهنگیان، از مبانی هستی شناسی(جهان شناسی و انسان شناسی)، ارزش شناسی و معرفت شناسی و مقوله های اصلی، ماورالطبیعه، تجربه گرایی، زیبا شناسی، جامعیت، خودشناسی و خرد گرایی تشکیل شده است . همچنین یافته ها نشان داد که الگوی به دست آمده از اعتبار کافی برای اجرا در دانشگاه فرهنگیان برخوردار است.

اخلاق پزشکی نوین، دانشی میان رشته ای است و امروزه جزیی از برنامه های درسی بسیاری از دانشکده های پزشکی شده است. هویت برنامه درسی اخلاق پزشکی را مفاهیم زیر بنایی این علم و مبانی اعتقادی و ارزشی جامعه شکل می دهد و نمی توان برنامه درسی اخلاق پزشکی را مستقل از مبانی و اصول اعتقادی، فرهنگی و ارزشی جامعه تدوین کرد. لذا این مطالعه به منظور شناخت عمیق تر و واقعی تر ابهامات و چالش های موجود در هویت برنامه درسی اخلاق پزشکی انجام شد. این مطالعه یک پژوهش کیفی است که داده های آن از طریق مصاحبه نیمه ساختارمند با 14 نفر از اساتید اخلاق پزشکی دانشگاه های علوم پزشکی تهران در سال 1389 جمع آوری و با رویکرد تحلیل محتوای مایرینگ، تجزیه و تحلیل شدند. نتایج این مطالعه، حکایت از بی هویتی برنامه درسی اخلاق پزشکی دارد. مضامینی که بیانگر فقدان هویت بومی و اسلامی برنامه درسی اخلاق پزشکی است عبارتند از: 1- اخلاق پزشکی سکولار 2- نظام اخلاق اسلامی 3- قلمروی اخلاق پزشکی. در واقع حلقه مفقوده برنامه درسی اخلاق پزشکی نداشتن هویت بومی و اسلامی است و به همین دلیل است که مباحث اخلاق پزشکی بطور پراکنده و بدون مبنای مشخصی در برنامه درسی اخلاق پزشکی گنجانده شده است و همواره آموزش اخلاق پزشکی با سردرگمی مواجه بوده و مروج فرهنگ سکولار شده است.

اخلاق پزشکی دانشی میان رشته ای است و طی 30 سال اخیر رشد فزاینده ای داشته است و امروزه به عنوان جزئی از برنامه های درسی دانشجویان در بسیاری از دانشکده های پزشکی به شمار می رود. در ایران هرچند بهبود کیفیت آموزش پزشکی عمومی، مورد عنایت قرار گرفته است، در زمینه آموزش اخلاق پزشکی هنوز اصلاحات موثری صورت نگرفته است. به منظور شناخت عمیق تر و واقعی تر مشکلات و چالش های برنامه درسی اخلاق پزشکی، با اساتید اخلاق پزشکی مصاحبه شد و تجارب آنان در این زمینه تبیین گردید. این مطالعه یک پژوهش کیفی است که داده های آن از طریق مصاحبه نیمه ساختارمند با 14 نفر از اساتید اخلاق پزشکی دانشگاه های علوم پزشکی تهران در سال 1389 جمع آوری و با رویکرد تحلیل محتوایMayring ، تجزیه و تحلیل شدند.نتایج این تحقیق بیانگر ضعف ها و چالش هایی در برنامه درسی اخلاق پزشکی است که تحت عنوان 5 درون مایه معرفی گردید: جامعیت اهداف، سازماندهی تلفیقی، تناسب محتوا، روش تدریس فعال، و نظام جامع ارزشیابی. ضعف ها و چالش های موجود در برنامه درسی اخلاق پزشکی می تواند یک مانع مهم در ارتقا و رشد اخلاقی دانشجویان محسوب شود که با ارائه راهکارها و مدل های مناسب و جدید می توان به توسعه برنامه درسی اخلاق پزشکی و آموزش آن کمک کرد.

پژوهش حاضر با هدف تعیین مقوله های اصلی و فرعی برنامه درسی معنوی به منظور ارایه مدل برنامه درسی معنوی با استفاده از نظریه داده بنیاد انجام شده است. داده های تحقیق از طریق مصاحبه با 14 نفر از خبرگان و صاحب نظران برنامه ریزی درسی شامل اعضای هیات علمی دانشگاه ها و دست اندرکاران برنامه ریزی درسی وزارت آموزش و پرورش که با روش نمونه گیری هدفمند و زنجیره ای (گلوله برفی) انتخاب شدند، جمع آوری و طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تجزیه و تحلیل و بر اساس آن مدل کیفی پژوهش طراحی گردید. به منظور سنجش روایی ابزار مصاحبه از روش روایی پاسخگو و برای سنجش پایایی ابزار مصاحبه از روش دوکدگذار استفاده شد. نتایج پژوهش نشان می دهد که مدل برنامه درسی معنوی دارای 5 مقوله اصلی، 29 مقوله فرعی و 97 خرده مقوله است که در قالب مدل پارادایمی شامل شرایط علی (نظام اسلامی، انسان اشرف مخلوقات و زندگی هدفمند و معنادار)، عوامل زمینه ای (عوامل اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، آموزشی و فردی)، شرایط مداخله گر (موانع فرهنگی، آموزشی، نگرشی، اجتماعی، خانوادگی، ساختاری و فردی)، راهبردهای تعاملی (ایجاد شناخت، آموزش، راهبردهای ساختاری، تعقل و خردورزی، هنر و زیبایی شناسی و عوامل دینی و مذهبی) و پیامدهای (فرهنگی، فردی، اجتماعی، ساختاری، اخلاق، ایمان، زندگی هدفمند و معنادار، شناخت) ارایه شده است.

هدف اصلی این پژوهش، واکاوی عناصر برنامه درسی مبتنی براخلاق مراقبت: تداوم نقش مادرانه در دوره ابتدایی نظام آموزشی ایران بود. این پژوهش از نوع پژوهش های کیفی و مبتنی بر نظریه داده بنیاد انجام شد. جامعه آماری شامل زنان معلم و عضو هیات علمی متاهل، دارای فرزند و متخصص در زمینه آموزش ابتدایی می باشد که شیوه انتخاب آنها هدفمند، از نوع گلوله برفی بوده است. درمجموع با 37 نفر مصاحبه شد که شامل 25 نفر معلم و 12 عضو هیات علمی دانشگاه بودند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختارمند در طی سه مرحله به شیوه کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. نتایج تحقیق در قالب مدل پارادایمی و مدل مفهومی بدین صورت شکل گرفت. نیاز و اهداف (اهداف کلی و جزیی)، محتوا (اولویت های سازمان دهی و انتخاب محتوا)، روش های یاددهی-یادگیری (اولویت های انتخاب و انواع روش های تدریس)، نقش معلم (شاخصه ها و مسیولیت های معلم)، ارزشیابی (اولویت های ارزشیابی و روش های ارزشیابی)، مهارت های ارتباطی (هشیاری ارتباطی و تداوم ارتباط مادرانه)، یادگیری ضمنی (جو کلاس) و نتایج تربیتی (تربیت اخلاقی-عاطفی، سلامت روان، تقویت اعتمادبه نفس، پرورش دانش، مهارت و نگرش). برای به دست آوردن اعتباریابی داده ها از دو روش بازبینی مشارکت کنندگان و مرور خبرگان غیر شرکت کننده در پژوهش استفاده شد. در پایان بر مبنای یافته ها و نتایج به دست آمده، رهنمودهایی برای عملی شدن برنامه ارایه شده است.

هدف پژوهش حاضر بررسی جایگاه خانواده مبتنی بر اخلاق مداری و مولفه های آن در برنامه درسی مدارس ابتدایی از منظر معلمان است. روش پژوهش در محدوده روش های توصیفی و نوع تحقیق، کابردی است. جامعه آماری پژوهش را همه معلمان مقطع ابتدایی شهرستان «دیوان دره» تشکیل داده اند. نمونه آماری پژوهش شامل 210 نفر که با استفاده از روش تصادفی طبقه ای به طوری که همه اعضا شانس مساوی برای انتخاب شدن داشته باشند، صورت گرفته است. ابزار اندازه گیری تحقیق، به جز منابع کتابخانه ای، از پرسشنامه محقق ساخته برای سنجش نظرات استفاده شده است. روش تجزیه و تحلیل داده ها به دو صورت توصیفی (درصد، فراوانی، میانگین، انحراف معیار) و تحلیلی(t) استفاده گردیده است. یافته های پژوهش نشان می دهند که میزان توجه به مفهوم خانواده مبتنی بر اخلاق مداری در برنامه درسی ابتدایی از دیدگاه معلمان آن دوره تحصیلی، در ابعاد تربیتی و آموزشی و همچنین در بعد مدیریتی نامطلوب ارزیابی شده است. همچنین نتایج پژوهش نشان دهنده این است که در ابعاد حقوقی و تکلیفی و عاطفی، توجه کافی و لازم شده و از دید نمونه آماری مطلوب ارزیابی شده است.